Wat zijn doelen van ondersteuning?

Het doel van ondersteunen bij geldzaken is de financiële redzaamheid stimuleren – voor zover als het gaat. Daarbij wordt allereerst het eigen sociale netwerk aangesproken en wordt onderzocht of in de wijk plekken zijn die iemand verder kunnen helpen. Vervolgens komt een vrijwilliger of eventueel een professional in beeld. Mensen zoveel mogelijk zelf laten doen is het belangrijkste doel, maar dat ‘zelf kunnen’ kan komen in allerlei vormen. Op deze pagina lees je over doelen van ondersteuning, over wat je als vrijwilliger en professional kunt doen om iemand zo zelfstandig mogelijk op weg te helpen met geldzaken.

Het zelf weer (laten) kunnen #

De meeste vrijwilligersorganisaties kiezen voor een ondersteuningstermijn van maximaal een jaar. Zo houdt men controle over de uitstroom, en focus op het hoofddoel: het ondersteunen in een herstelproces om de financiën weer zo zelfstandig mogelijk bij te kunnen houden. Financiële redzaamheid betekent dat iemand zelfstandig zijn of haar administratie kan bijhouden, of in ieder geval de mensen weet te vinden die hem of haar daar adequaat bij kunnen ondersteunen. Iedereen wil zo zelfstandig mogelijk kunnen leven en daar kunnen vrijwilligers bij helpen, door het netwerk rond een hulpvrager aan te spreken, of een verandering in financieel gedrag te realiseren.

Mensen zoveel mogelijk zelf laten doen, dat is altijd het doel. Tegelijkertijd weten we dat het niet in ieders mogelijkheid ligt om geheel zelfstandig te worden. Denk aan mensen een licht verstandelijke beperking, of mensen met complexe multi-problematiek. Deze mensen sluiten niet aansluiten bij het maatschappelijke ideaal van zelf alles kunnen oplossen. In sommige gevallen kan het netwerk ondersteuning bieden, maar dat is niet altijd het geval. Bij deze mensen is sprake van langdurend financieel onvermogen. Zij zijn meer gebaat bij lange ondersteuning – ondersteuning van langer dan een jaar.

Kies je er als organisatie voor om alleen korte of ook lange ondersteuningstrajecten aan te bieden? En welke voorwaarden hanteer je dan voor die trajecten? Wat wil je eigenlijk doen, wat wil je oplossen? Hoe is de situatie in de gemeente en wat wordt nog niet geboden? En wat past bij jouw organisatie? Het zijn typisch vragen om voor te leggen aan het bestuur, en te formuleren in een beleids- en projectplan.

Afstemmen en doorverwijzen

Uit onderzoek van het LSTA (Van Middendorp & De Smet, 2017) bleek een toename in het aantal trajecten van langer dan een jaar: coördinatoren gaven aan een toename te zien in het aantal hulpvragers met grote financiële problemen, vaak met dieperliggende oorzaak in ziekte, ouderdom of bijvoorbeeld een licht verstandelijke beperking. Mensen die nog niet geholpen worden door de schuldhulpverlening en langdurig ondersteuning nodig hebben. Zulke gevallen leveren voor coördinatoren een ethisch dilemma op: een hulpvrager is te ‘zwaar’ voor ondersteuning door vrijwilligers, maar het is moeilijk iemand af te wijzen voor ondersteuning als deze persoon nergens anders terecht kan.

Als je goed weet wat je als organisatie wilt oplossen en hoe dit een oplossing biedt aan kwetsbare burgers in je gemeente, kun je hierover in gesprek met ketenpartners. Zo ontstaat een nog beter beeld van wie je als organisatie het beste verder helpt, en wie je beter naar een partnerorganisatie kunt doorverwijzen: ieder zijn specialiteit. Zo ontstaat ook ruimte voor het aangeven van grenzen, bijvoorbeeld als je veel mensen met complexe schulden en dieperliggende problematiek in je klantenbestand terugvindt. Zulke grenzen bieden uiteindelijk de vrijheid om creatief aan de slag te gaan met elkaar.

Soms kun je de ernst van een situatie pas tijdens het verloop van een ondersteuningstraject goed inschatten. Goed monitoren en regelmatig tussenevaluaties uitvoeren draagt bij aan een scherpere inschatting van de problemen. In ieder geval is het zaak de grenzen van het vrijwilligerswerk goed te bewaken. Als je als coördinator ziet dat een vrijwilliger meer doet dan redelijkerwijs van hem of haar verwacht kan worden, of als blijkt dat een hulpvrager meer of andere ondersteuning nodig heeft, is het goed om te weten welke organisatie of hulpverlener diegene daarin (beter) kan ondersteunen. Daarvoor is inzicht in de sociale kaart in de gemeente van belang. Lees hierover meer op de pagina Hoe ziet de samenwerkingsketen eruit?

Alternatieven voor beschermingsbewind

In verschillende gemeentes in het land verspreiden zich initiatieven die een alternatief kunnen bieden voor beschermingsbewind – aanbod dat goedkoper is en beter aansluit op de leefwereld van hulpvragers. Denk aan budgetcursussen, maatjesprojecten en budgetbeheer. In 2016 zette Bureau Bartels het aanbod van gemeenten op een rij.

Handige hulpmiddelen voor coördinatoren, vrijwilligers en hulpvragers

Beter rondkomen
Beter rondkomen
LSTA Startpunt geldzaken
Lees verder
Geldplannen helpen bij het creëren van overzicht. 'Beter rondkomen' kan de vrijwilliger en deelnemer helpen snel inzicht te krijgen in mogelijke besparingen.
Rondkomen met kinderen
Rondkomen met kinderen
LSTA Startpunt geldzaken
Lees verder
Geldplannen helpen bij het creëren van overzicht. 'Rondkomen met kinderen' kan de vrijwilliger en deelnemer helpen snel inzicht te krijgen in mogelijke regelingen voor ouders.
Kom uit de geldzorgen
Kom uit de geldzorgen
LSTA Startpunt geldzaken
Lees verder
Geldplannen helpen bij het creëren van overzicht. 'Kom uit de geldzorgen' geeft snel inzicht in de inkomsten, uitgaven, schulden en mogelijke acties.
Bijna 18
Bijna 18
LSTA Startpunt geldzaken
Lees verder
Geldplannen helpen bij het creëren van overzicht. 'Bijna 18' geeft snel inzicht in alle (financiële) veranderingen die ingaan op de 18de verjaardag.
Werkloosheid
Werkloosheid
LSTA Startpunt geldzaken
Lees verder
Geldplannen helpen bij het creëren van overzicht. 'Werkloosheid' helpt snel grip te krijgen op mogelijke acties die noodzakelijk zijn bij teruglopende inkomsten.
Scheiden
Scheiden
LSTA Startpunt geldzaken
Lees verder
Geldplannen helpen bij het creëren van overzicht. 'Scheiden' helpt snel inzicht te krijgen in mogelijke acties bij het verbreken van de samenspraak van goederen.
Statushouders
Statushouders
LSTA Startpunt geldzaken
Lees verder
Geldplannen helpen bij het creëren van overzicht. 'Statushouders' is een krachtig hulpmiddel dat lastige (financiële) concepten vertaald in het Engels, Arabisch of Triqinya.
Nibud Geldplannen
Nibud Geldplannen
Geldplannen via jouw gemeente
Lees verder
Geldplannen helpen bij het creëren van overzicht. Als jouw gemeente aangesloten is vind je via deze link geldplannen voor ZZP, sparen en pensioen.
Steffie.nl
Steffie.nlTechnische zaken simpel uitgelegd
Lees verder
Steffie is een website voor mensen die moeite hebben met taal en digitalisering. Er staan veel tips die vrijwilligers kunnen gebruiken in het contact met een deelnemer met LVB.
NIvB
NIvBHulpmiddel bij betalingsregelingen
Lees verder
Nibud, NVVK en Buddypayment ontwikkelen samen een hulpmiddel voor betalingsregelingen. Let op, maak nooit afspraken als er problematische schulden spelen!
Gezond verzekerd.nl
Gezond verzekerd.nlBesparen via jouw gemeente
Lees verder
Steeds meer gemeenten zijn aangesloten bij Gezondverzekerd. Krijg snel inzicht in mogelijke regelingen en bespaar op energiekosten zorgverzekring.
SEO Kansenatlas
SEO KansenatlasSnel inzicht in gemeente cijfers
Lees verder
De Kansenatlas geeft snel inzicht in gemeentelijke cijfers generatie armoede, inkomen en maatschappelijke participatie.
Kansenkaart
KansenkaartKansen van kinderen
Lees verder
De kansenkaart richt zich op de relatie tussen inkomen van ouders en geboorteplaats met geboortegewicht en schoolprestaties van het kind.
Armoedekaart
ArmoedekaartCBS armoede in beeld
Lees verder
Een overzicht van inkomensgegevens per gemeente.

Gerelateerde artikelen

Armoede is een begrip dat moeilijk te definiëren is. Definities zijn onderhevig aan (politieke) keuzes die bepalen hoe cijfers geduid worden en veranderen door de tijd. Daarbij gaat met name relatieve armoede om een gevoelsbeleving, het gevoel niet mee te kunnen doen met dat wat gangbaar is in de samenleving. Dit maakt het lastig om armoede te vergelijken, tussen landen maar ook door de tijd heen. Spreken over armoede in Nederland kan slim zijn als je een punt wilt maken, het spreekt immers tot de verbeelding, maar het blijft altijd belangrijk goed na te denken over wat je hieronder verstaat. Op deze pagina lees je meer over de complexe aard van armoede. Wanneer ben je absoluut arm, en wanneer relatief? Hoe wordt naar het ontstaan van armoede gekeken en hoe kijken onze verschillende overheidsorganen naar deze problematiek? Wanneer wordt armoede een generatie probleem?
Deze uitspraak, die wij hoorden van iemand met schulden die niet in Nederland is opgegroeid, spreekt boekdelen. En hij geldt niet alleen voor mensen die nieuw zijn in Nederland. In Nederland is veel mogelijk, voor veel problemen is een oplossing te vinden. Maar er wordt ook veel gevraagd van de burger. Meer en meer kan digitaal geregeld worden. Dat is handig, maar het vraagt van mensen dat zij het vermogen hebben zelf deze zaken te regelen. Vanuit de behoefte van de overheid om fraude te voorkomen, maakt dat voor veel voorzieningen bepaalde bewijslast overhandigd moet worden. Deze factoren maken het voor mensen met een maatschappelijke kwetsbaarheid lastig om mee te komen.
Hulpvragers kunnen om allerlei redenen moeite hebben met financiële zaken. Obstakels kunnen door tekortkomingen in basisvaardigheden – zoals lezen, schrijven en rekenen – ontstaan. Onder de basisvaardigheden worden ook digitale vaardigheden geschaard. Regelmatig komen schrijnende praktijkvoorbeelden aan het licht, van fraude of uitbuiting van ouderen: mensen die de weg in digitale zaken niet goed weten en sterk afhankelijk zijn van hulp. Voor vrijwilligers is het van belang om aandachtig en met tact met zulke situaties om te gaan, gezien gevoelens van schaamte spelen een belangrijke rol kunnen spelen. Op deze pagina lees je hoe je hierin afstemt en coördineert.
De laatste jaren groeit de aandacht voor de gevolgen van armoede en financiële problemen op mensen die het ondergaan. Eerder lag de focus op een verondersteld gebrek aan vaardigheden om goed de eigen administratie voeren. Zoals bijvoorbeeld bij het op tijd betalen van rekeningen en het al dan niet nakomen van (financiële) verplichtingen. Ook het krijgen van schulden werd makkelijk toegeschreven aan een gat in de hand of geen verantwoordelijkheid willen nemen.

Op de hoogte blijven?

Schrijf je dan nu in voor onze nieuwsbrief.

Deze website maakt gebruik van cookies om ervoor te zorgen dat u de beste ervaring op onze website krijgt.